Rafaela werpt sluier, pruik en masker af

Interview uit De Morgen Wax

Op haar blogs en in Wax schreef ze vrank over erotiek, Grote Liefdes en Kleine Vrijerijen. Rafaela wil ons zo graag voeden met lust en liefde dat er uiteindelijk een boek van kwam. Bitterzoet verschijnt deze week. Blijft de vraag: wie is die tot de verbeelding sprekende Rafaela nu eigenlijk, en waar haalt ze al die wijsheid? Wel, als Lilith Rafaela is, dan is Eva Annelies Vanbelle.

door Cathérine Ongenae / Foto Yann Bertrand

In januari 2009 had ik in de vroege avond in hartje Brussel een afspraak met een vrouw die ik niet kende. Toch niet persoonlijk. Via een gemeenschappelijke Facebookvriendin was ik op haar blogs Bitterzoet en sensOtheque beland. Rafaela la Sensualista schreef op een manier over seks en erotiek die ik nog niet vaak was tegengekomen.
Niet plat, niet belegen, niet ‘kijk eens wat ik durf’. Ze wist net zo goed te prikkelen met haar zorgvuldig gekozen woorden als met de situaties die ze schetste. Het ging hem niet zozeer over de pornografische, technische of visuele kant van seks, waar zeker toen meer dan genoeg over verschenen was, maar wel over de emotionele en psychologische kant ervan. De pijn en de extase die bij seks en relaties komen kijken.
Twee weken later publiceerde ze haar eerste column in Wax. Deze week, nog geen twee jaar later, verschijnt haar eerste boek. ‘Bitterzoet. Het Liefdesevangelie volgens Rafaela’ is een bundeling van haar schrijf- en schilderwerk, een snuistertuin van teksten voor vrouwen en mannen die gulzig zijn in het leven en de liefde. “Het boek toont een bepaald soort vrouw in deze tijd”, verduidelijkt ze. “Ze zijn het feminisme voorbij, zien mannen supergraag, genieten van hun vrijheid en hun lusten. Ik wilde vrouwen inspireren om toch meer te zijn dan een moeder. Om tegenover hun man vrij te zijn, te kunnen zijn wie ze zijn. En omgekeerd. Je hoort vaak dat mensen na een relatie van twintig jaar vanalles onderdrukt hebben, zaken die niet aan bod mochten komen in die relatie, en plots BOEM, ontploft het... Dat vind ik jammer. Je zou al je gezichten, en die van de ander moeten kunnen accepteren in een relatie.” Rafaela wil ons dus graag voeden met lust en liefde. Blijft de vraag: wie is die tot de verbeelding sprekende Rafaela nu eigenlijk?

Ik verwachtte voor onze eerste afspraak de vleesgeworden seksbom te ontmoeten. Sjartellen, korset, decolleté. Een ongrijpbare vrouw. In plaats daarvan kwam jij binnen. Echtgenote, journaliste, jonge moeder... Een vrouw van vlees en bloed in gewone kleren wiens echte naam ik maar niet kon onthouden, want in mijn hoofd was je Rafaela. “Het komt wel vaker voor. Zelfs goede vrienden en vriendinnen blijven me Rafaela noemen. Soms houden mensen graag vast aan een droombeeld. Ze willen graag geloven dat ze bestaat, die ongrijpbare vrouw. Vooral mannen, dan. Terwijl ik ook liever mezelf ben.”

Dat komt ervan als je een alter ego creëert...
“Dat is begonnen met mijn blog Bitterzoet. Een alter ego is handig als je over pikante onderwerpen wil schrijven. Het geeft je een zekere vrijheid om geen blad voor de mond te nemen. Wel meer erotische schrijvers dat. Bovendien staat dat toch niet: Annelies Vanbelle schrijft over erotiek. Rafaela sprak meer tot de verbeelding.
“Vandaag zie ik Rafaela als een stukje van mezelf. Het extravagante, sensuele, passionele, stoute, foute deel. Het wilde in een vrouw dat je kunt loslaten. Als Annelies de moeder is en de toegewijde journaliste, dan is Rafaela degene die een man wel eens van de zweep wil geven, of zich graag laat wegdrijven in een passionele romance. Als zinnebeeld vind ik het ook mooi. De moeder naast de hoer, of Eva naast Lilith. Ik gebruik haar nu meer om iets te vertellen over die twee vormen van vrouw zijn.”

Waarom wilde je over erotiek schrijven?
“In de eerste plaats als uitlaatklep. Ik hield wel van die sfeer, van de fantasiewereld. Al ging het nooit over erotiek in de zin van parenclubs en zo. Erotiek is in de eerste plaats een psychologisch spel tussen twee mensen. Seks wordt voor mij pas interessant als het cerebraal is. Ik denk ook dat het voor cerebrale mensen boeiend is om zich te verliezen in het lijfelijke. Maar het blijft een vorm van exploreren van elkaars geest.
“Een vrouw die op die manier over erotiek schreef, bleek een gigantisch gat in de markt. Men was blijkbaar op zoek naar een verheven en stijvolle vorm van erotiek, weg van de vibrerende badeenden en videotheekporno. De respons maakte het natuurlijk leuk om daar verder mee te gaan. Nu is het wat verminderd, maar toen reageerden er vooral mannen op. Je kunt je niet inbeelden wat voor voorstellen ik via mail kreeg. Als ik wilde kon ik elke dag met vijf mannen afspreken. Voor een meisje dat uit de brave middenklasse komt, is dat spannend. Mijn vader is nu trots op mijn boek, maar aanvankelijk was Rafaela voor hem je reinste nachtmerrie. (lacht)”

Je bent niet de eerste vrouw die op een verfrissende manier met erotiek omgaat. Amelie O schreef er columns over. Lingerieontwerpster Murielle Scherre heeft er al een aardig boekje over open gedaan. Polaroidfotografe Carmen De Vos maakt haar eigen magazine met huis-,
tuin- en keukenerotiek. Je hebt ook de burlesquemeisjes van Ne Vuilen Avond... En allemaal wonen jullie in het Gentse. Een mens zou zich gaan afvragen wat daar in het drinkwater zit.
“Ik denk dat het een vorm van speelsheid is die eigen is aan de Gentenaren. We hebben geen gêne, zijn best wel direct, maar nooit vulgair. Het zijn de knipoog en de naturel die ons typeren, denk ik.”

Eén van je stokpaardjes op je blog was SM. Wat fascineert je daar zo aan?
“Correctie: fascineerde. (lacht) Niet de toestellen en de zweepjes in elk geval, maar ook weer de psychologische kant ervan. Eigenlijk was ik daar niet eens zo hard mee bezig. Elke relatie heeft zijn specifieke taal. Als je iemand ontmoet en je open stelt voor die persoon, zul je wel zien welke taal het beste bij die relatie past. Soms kan dat uitmonden in SM, maar een mooie relatie kan net zo goed bestaan uit om de veertien dagen samen thee drinken en taart eten. Wat zeg ik, dat zou wel eens de grootste romance uit mijn leven kunnen zijn.
“Voor mij is SM een vorm van spelen die je niet te serieus moet nemen. Een SM-relatie die enkel daarom draait, een eenlijnige meester- slaafverhouding op leven en dood, lijkt me niet interessant en zelfs een beetje zielig. Bovendien heeft de ervaring me geleerd dat de meeste mensen die daarmee bezig zijn, toch met een of ander jeugdtrauma zitten. Wat niet erg is, iedereen heeft wel een jeugdtrauma. We zijn uiteindelijk allemaal psychologisch belast op de een of andere manier. Ik denk wel dat iedereen bepaalde SM-verlangens in zich heeft. Ik ken bijvoorbeeld weinig vrouwen die er niet af en toe van genieten om tussen de lakens gedomineerd te worden. Sterker nog, vraag naar hun seksuele fantasieën en de helft zal antwoorden ‘verkracht worden door een wildeman’ of 'met geweld genomen worden'. Alleen doet niet iedereen daar iets mee, en dat is ook oké. Het punt is, moet dat wel allemaal benoemd worden? Misschien is het wel beter dat bepaalde fantasieën fantasie blijven.”

Je hebt, zoveel is duidelijk, een en ander zelf onderzocht.
“Ja. Al zie ik dat vooral als zelfonderzoek. Elke relatie is een instrument om te leren, te groeien, je te ontwikkelen. Een relatie heeft volgens mij vooral kans op slagen als partners bereid zijn om zich voor elkaar open te stellen, aan zichzelf te werken en dat taaie ego even niet te laten meespelen. Je ego is goed als motor, maar op ego alleen kun je niet draaien. Een zekere onbaatzuchtigheid is ook nodig in een relatie. Al vloekt dat dan weer met seks. Een groot ego, en zelfs een zekere vorm van narcisme, kan erg aantrekkelijk en sexy zijn. Maar toch vind ik het mooi om even veel van jezelf te houden als je ongekamd en in je slodderbroek in je tuin aan het prutsen bent. Of van je partner in zijn stomste, kwetsbaarste en stinkendste momenten. Dat is een veel fundamentelere vorm van liefde dan alle affaires die draaien op ego.”

Je bleek in je columns ook een groot voorvechtster te zijn van polyamorie.
“Omdat het volgens mij een goede optie is voor mensen met een duurzame relatie die niet kunnen leven met het idee dat ze nooit nog iemand anders beter mogen leren kennen. Al bij al zou het niet zo’n groot taboe mogen zijn.
“Maar ik sta er intussen wel kritischer tegenover. Het is zeer gevaarlijk. Niets is zo broos als de liefde. Heel wat mensen liggen met zichzelf overhoop, herkennen crushes en lust niet uit verliefdheden en liefde. En bovendien is een monogame relatie al niet eenvoudig om te onderhouden. Laat staan twee relaties. Het vraagt veel energie, toewijding, eerlijkheid, en bereidheid van alle partijen. Het is dus geen must, maar ik vind het mooi als binnen een relatie die mogelijkheid op dat soort vrijheid bestaat.”
“Voor mij is het de relatievorm die ik het liefst tot het einde van mijn dagen zou beoefenen, Al noem ik het zelf liever een vast minnaar- of minnaressenschap. Wat de mens al eeuwen doet, en wat blijkbaar werkt. Ik heb een té hartstochtelijke natuur om mijn leven conventioneel te leven. Gelukkig heb ik een man die daartegen bestand is. En ik tegen hem. (lacht)”

Helaas voor de fans is Rafaela la Sensualista weg.
“(glimlacht) Ze is deze zomer naar de abdij van Chevetogne getrokken en heeft daar haar spiritueel ontwaken beleefd. Ze is Sancta Rafaela geworden.”

Je maakt een grapje! Je was daar om aan je boek te werken.
“Dat ook, maar het is geen grap. Je kunt vanalles uitproberen, maar op een bepaald moment word je dat ook wel beu. Dat sensualisme is wat op de achtergrond geraakt nu. (heftig) In het leven moet je toch vooruit gaan en andere dingen proberen? Ik wil niet de rest van mijn leven over erotiek schrijven. Zo geobsedeerd ben ik niet. Op dit moment ben ik veel bezig met alles wat spiritualiteit betreft. Maar dan wel in relatie tot wetenschappelijke zaken. Ik lees stapels boeken over meditatie, over wat er in je lichaam en geest gebeurt als je het doet. Dat is nu mijn nieuw ding, en waarschijnlijk ga ik me daar weer een aantal jaren mee bezighouden, als Sancta Rafaela.
“Trouwens, de laatavondmis in Chevetogne is een van de meest spirituele ervaringen die ik ooit heb meegemaakt. ‘s Avonds laat in een met kaarsen verlichte kerk zitten en de monniken een Mariahymne horen zingen, dat is pure schoonheid. Extase. Magie is magie, voor mij. Of je dat nu bereikt door seks, door naar de kerk te gaan of door samen taarten te bakken... Het gaat hem om de intensiteit in je leven. Als je daar goed in bent, heb je geen zweepjes nodig.”

Hier na te lezen (online krant van De Morgen)